Het faalverhaal van IzyCoffee
‘Da’s pech, mijn geld is weg’, was het eerste wat ik dacht toen ik onlangs dit mailtje kreeg:
Met dit bericht informeren wij u over een belangrijke ontwikkeling bij Izy Coffee. U hebt ons vanaf het begin gesteund, en daarom willen we u rechtstreeks en transparant op de hoogte brengen.
De voorbije maanden hebben wij alles in het werk gesteld om onze koffiebars in hun huidige vorm te behouden. Aanhoudend stijgende kosten en een gewijzigde markt maakten dit echter onmogelijk. Wij hebben daarom een gecontroleerde doorstart via een faillissement moeten voorbereiden.
We stonden voor de keuze tussen een volledige stopzetting, met verlies van alle vestigingen en jobs, of een doorstart die de gezonde kern van de onderneming veiligstelt. Wij hebben voor dat laatste gekozen. Daardoor blijven 11 Izy Coffee-koffiebars open en behoudt 85% van ons baristateam zijn job.
Het gevolg van deze stap is dat de leningen uit onze crowdlendingcampagnes niet kunnen worden terugbetaald. Wij beseffen dat dit voor u een aanzienlijk verlies betekent, en dat betreuren wij ten zeerste. Wij bieden u hiervoor onze oprechte excuses aan.
Een dik jaar geleden tekende ik voor een aardige som in op de crowdlending van IzyCoffee, de West-Vlaamse koffieketen die in een recordtempo tientallen zaken in Vlaanderen wilde openen. Wat begon met een vintage koffietruck onder een brug in Izegem groeide dankzij honderden investeerders uit tot een groep met 22 vestigingen. Vooral met dank aan oprichter Bart Buyse, die ik niet persoonlijk ken, maar die zowel online als offline vol vuur vertelde over zijn stevige ambities.
Steun uit sympathie
Bart hield verschillende kapitaalrondes, waardoor meer dan 500 grote en kleine investeerders geld in IzyCoffee staken. Voor een groot deel verliep dat via crowdlending. Daarbij leen je voor een paar jaar een som geld aan een ondernemer, die je in ruil geregeld een bepaald bedrag geeft en je aan het eind van de rit je volledige inleg terugbetaalt. Je bent dus geen eigenaar van het bedrijf, en staat aan het eind van de rij bij een eventueel faillissement. Niet dat andere investeerders of geldschieters in zo’n geval hun geld terug zullen zien, want doorgaans is dat gewoon wég.
Af en toe doe ik, puur uit liefde voor het ondernemerschap, mee met zo’n crowdlending. Voor de financiële return hoef ik het niet te doen, want daarvoor zijn er een pak slimmere opties. Het is geld dat ik - nog meer dan wat ik in aandelen of fondsen steek - kan missen. Dat moet ook, want ik ben het voor een paar jaar kwijt. Ik reken er ook niet op dat ik het terug ga krijgen, al is dat uiteraard wel de bedoeling. In het slechtste geval beschouw ik het als het sponsoren van een lokale voetbalploeg, of een donatie zoals die die ik ieder jaar doe voor vrienden of vriendinnen met acties voor het goede doel. In dit geval gaat het geld dan naar een lokale, ambitieuze ondernemer.
De domino stopt
Het verhaal van IzyCoffee was niet alleen sympathiek, het zat inhoudelijk ook best goed in elkaar. Bart communiceerde op LinkedIn van bij de start vrij open over hoe goed welke zaak draaide, en waar er nog groeikansen waren. Uiteraard focuste hij daarbij vooral op de positieve kant van het verhaal, maar de communicatie was wel opener dan bij heel wat andere bedrijven.
Wie geld in het bedrijf stak, kon de bui al een paar maanden voelen hangen. Zo kwam er in april al een bericht aan investeerders waarin Bart openlijk vertelde dat de omzet in 2025 weliswaar met 25 procent gestegen was, maar dat de kosten maar liefst 35 tot 40 procent hoger waren gegaan. Zolang je op tijd geld kan ophalen blijven de dominosteentjes netjes vallen, maar wanneer er een steentje wordt weggenomen en je niet tijdig je facturen kan betalen, stopt het verhaal. IzyCoffee kwam in cashflowproblemen. Dat is geen schande, maar een verkeerde inschatting.
Daar kunnen heel wat verklaringen voor zijn, maar wie de cijfers van de lokale koffiebars eens bekijkt, ziet dat de meeste sowieso geen gigantische winsten draaien. Misschien gaan mensen door de geopolitieke onrust de voorbije maanden maar twee in plaats van drie keer per week een koffie halen. Misschien was de energiefactuur om alle panden te verwarmen plotseling duurder. Misschien viel de oogst van de koffiebonen tegen, en konden hogere kosten niet doorgerekend worden. Misschien staken investeerders hun geld liever in AI dan in koffiezaken…
Dat maakt het potentieel van een keten als IzyCoffee niet onbestaande - meer zelfs, vaak kan er dankzij schaalvoordelen net wel hogere winst gedraaid worden - maar de marges in de sector zijn niet gigantisch. Ook gelijkaardige ketens in het buitenland hadden de afgelopen maanden te maken met een dalende omzet. Wie er de jaarbalans van IzyCoffee op naslaat, zal zien dat die resultaten jaar na jaar vrij tot zeer aardig waren, maar in 2025 een diepe duik namen.
Iedereen een mening
Uiteraard is het jammer dat ik mijn geld kwijt ben, maar de hele sfeer die rond dit verhaal ontstaat, maakt het pas echt wrang. We hebben het er vaak over dat we een cultuur moeten hebben waarin ondernemers durven falen, maar wanneer het dan zonder kwade wil gebeurt, staan critici klaar met een oordeel dat soms nergens op slaat.
Zo wordt Bart verweten dat hij ‘te snel wilde groeien’, en daarom overkop ging. Anderzijds is zijn parcours van een schamele 20 koffiezaken peanuts wanneer je even uitzoomt. Kijk maar naar het Chinese Luckin Coffee, dat sinds 2017 meer dan 35.000 zaken opende. Dat zijn er tien per dag. Nog zo’n Chinese keten, Cotti Coffee, opende in mei haar eerste zaak in België en wil er tegen eind volgende maand al tien in ons land hebben. Geen haan die ernaar kraait.
Heel wat verwijten draaien ook rond de experience. De koffie werd in een kartonnen beker geserveerd, de zaken waren te steriel, het geheel voelde te veel als een keten. Fair enough. De kritiek kwam wel vooral van echte koffiesnobs, maar die waren dan ook nooit de doelgroep. IzyCoffee voelde, net als Cotti Coffee, eerder aan als een Panos dan als een specialty bar. Het zijn allebei geen plekken waar je opzichtelijk de nieuwe Dave Eggers openslaat om indruk te maken op de student kunstwetenschappen met blauw haar aan het tafeltje naast je. Bovendien focuste IzyCoffee ook op kleinere centrumsteden als Ieper en Merchtem, waar voor de rest weinig koffiebars zitten. Op dat ‘concept’ en die ‘experience’ neerkijken, voelt alsof je als klant van Paard van Troje en Luddites zou zitten haten op de Standaard Boekhandel. Ja, het laat zien dat je Echte Smaak hebt, maar je bent de doelgroep toch niet.
Nog een laatste commentaar, dat ook in de zakelijke media werd overgenomen: IzyCoffee financierde zich met schulden. Klopt. Maar wanneer een techbro miljoenen ophaalt met de belofte dat de winst ‘later wel komt’, stelt niemand zich daar vragen bij. Dan heet dat een groeistrategie.
Een aantal zaken van IzyCoffee krijgen na een stil faillissement een doorstart, waardoor gelukkig niet iedereen op straat komt te staan. Nu wordt in tweets en artikelen een gesjoemel geïnsinueerd, en vraagt men zich in een edito in dezelfde krant of drie tweets verderop af waarom ‘niemand iets durft ondernemen in dit land’. Uitgerekend zij die altijd zeggen dat het zo moeilijk is als ondernemer in dit land, staan op de eerste rij om onnodig kritisch te zijn.
Het is niet gelukt
‘Je moet durven falen’, klinkt het, tot het zover is. De ooit zo luide Bart is intussen al maanden stil op LinkedIn, waarschijnlijk tot de storm is gaan liggen. Hoe moet het voelen om te weten dat je investeerders en leveranciers vier miljoen euro verschuldigd bent?
Ik moet terugdenken aan het faillissement van Lernout & Hauspie, waar mijn vader werkte. ‘Doe die maar niet aan’, zei mijn moeder toen ik met mijn L&H-pet de deur uit wilde. Heel veel mensen waren als investeerder ingestapt, en waren toen veel geld kwijt. Alleen werd er bij L&H gefraudeerd, terwijl er bij IzyCoffee niets op kwade wil lijkt te wijzen. Toch is IzyCoffee een beetje een running gag geworden. En je weet nu al dat hetzelfde met Average Rob zal gebeuren wanneer zou blijken dat La Patate het minder goed doet dan verwacht.
Het is niet gelukt, en dat is jammer, maar dat is deel van het ondernemerschap. Kijk naar Lorenz Bogaert en Toon Coppens, de mannen die met Netlog ook ‘gefaald’ hebben. Ze zijn nadien eerst jarenlang in stilte achter de schermen blijven werken, en nu staan ze weer op de voorgrond. Hun verhaal is een geuzenverhaal geworden: we hadden een uitdager van Facebook, maar het is niet gelukt. Vandaag gebruiken ze die kennis om andere techbedrijven te ondersteunen.
Datzelfde moet Bart later ook kunnen zeggen: ik had een lokale uitdager van Starbucks, maar het is niet gelukt.
.jpg)
.png)
